• علی سادات طلب
    مدیر طراحی و و تجربه کاربری در شرکت آدران
    @xbox3000
  • میلاد صفارزاده
    طراح رابط کاربری در شرکت گرین وب
    @miladsafarzadeh
  • مصطفی پورعلی
    بنیانگذار آرنیکاوب و وردپرس با طعم فارسی
    mpourali.com
  • نیما شایافر
    توسعه دهنده و خالق کی‌کجاست
    @nimolix
  • عطا خلیقی
    از موسسین پرشین بلاگ و مدیرعامل پویاسافت
    @atakhalighi
  • آرش اصغری
    طراح رابط کاربری در @Fardadco
    @_arashasghari
  • جواد صابری
    طراح رابط کاربری و تجربی , بنیانگذار گروه افرو
    afroo.ir
  • علی احسانفر
    توسعه دهنده و طراح رابط کاربری در pichak.co
    www.ehsanfar.com
  • فرنود فرودی
    طراح رابط کاربری در شرکت فناوری همراه سیب
    @farnood
  • علیرضا افکار
    توسعه دهنده اندروید در "شاتل"
    alirezaafkar.com
  • ما فونت ایران سن سریف شما رو روی گوشی های مختلف با کیفیت های صفحه نمایش high resolution و low resolution تست کردیم و نتیجه بسیار خوب و مطلوبی دریافت کردیم. امیدوارم این جریان ادامه داشته باشه و در آینده شاهد فونت های فارسی متنوع و مناسبی ازین دست برای وب و دیوایس های دیجیتال باشیم.

  • فونت ایران‌سنس رو امروز واسه شرکت خریدیم که توی پروژه‌های آینده استفاده کنیم. مرسی از ‌‌‌@MoslemEbrahimi. فونت‌ها عالی‌‌اند.

  • فونت ایران سنس یکی از فونت هایی است که بعنوان انتخاب اول من در پروژه های طراحی رابط کاربری مورد استفاده قرار میگیره. به خاطر اینکه هم زیبایی لازم رو داره هم فاصله بین حروف استاندارد است.

  • فونت‌های جدید fontiran.com واقعا حس و حال خوبی به محتوای فارسی تو وب داده و خوندن متون رو لذت بخش کرده. دست باعث و بانیش درد نکنه.

  • از مسلم ابراهیمی عزیز تشکر می‌کنم برای تمام زیبایی‌هایی که با فونت‌های فارسی می‌آفریند.

  • وجود فونت فارسی حالم رو بد می‌کنه. امیدوارم فونت‌های بهتری بیاد در آینده. تنها فونت خوبی که هست فونت ایران‌سنس هست که خیلی روش زحمت کشیدن.

  • کارآمدی فونت ایران سنس و اضافه شدن فونت ایران یکان به خانواده “فونت ایران”، به زیبایی هر چه بیشتر وب سایت ها کمک بسزایی کرده.

  • یه فونت پدر مادر دار باشه تا الان همین فونت ایران و ایران سنسه. حداقل خوبیش اینه که چندتا ضخامت فونت داره.

  • سری فونت‌های ایران سن‌سریف یه بازه بزرگی از امکانات رو توی طراحی به آدم میدن. بخاطر وزن‌های مختلفش.

  • زیبایی فونت ایران سنس عادی نمیشه برام! متن ها با این فونت خوندنی تر میشن 🙂 … مرسی مسلم ابراهیمی

خوانايى و قابلیت خواندن (Legibility and Readability)

مدتی پیش در جریان طراحی تایپ فیس فارسی ویژه متن به تحقیقات مقدماتی نیاز داشتم در رابطه با خوانایی نوشتار. در اولین برخورد با منابع انگلیسی با این دو اصطلاح  (Legibility and Readability) مواجه شدم و دانستم تعاریفی جدا از یکدیگر دارند. در حالی که ما برای نوشتار فارسی فقط از اصطلاح خوانایی استفاده می کنیم.

((خوانايى و قابلیت خواندن (Legibility and Readability) به یک معنا نیست. خوانايى قطعاً بر قابلیت خواندن اثر می گذارد و بالعکس، اما به منظور درک اینکه چگونه هر یک از این دو مقوله بر دیگری اثر گذار است، بررسی این دو به صورت جداگانه ضروری است. میزان راحت خوانده شدن یک قلم تماماً به طراح حروف بستگی دارد، در حالیکه قابلیت خواندن تا حد زیادی مسئولیت حروفچین است.

خوانايى (Legibility) میزان مشخص شدن هر حرف از دیگری است. چنین حروفی به گونه ای طراحی می­‌شوند که خود را به شیوه ای مختصر و واضح بنمایانند که البته این امر لزوماً بدین معنی نیست که یک قلم با خوانايى زیاد، نمی تواند درطراحی خود حاوی ویژگی های خاص باشد.))

بنابر این تعریف می توان اینگونه مثال آورد که به هرمیزان در یک قلم فارسی دو حرف مشابه مانند ص و ط یا  ک و گ بهتر از یکدیگر قابل تشخیص باشند. خوانايى (Legibility) در این قلم بالاتر است.

فونت شبکه۳

 

فونت اخبار یک

فونت هلوتیکا عربیک شبکه منوتو

به ترتیب ۱- فونت اختصاصی شبکه۳   ۲- فونت اختصاصی اخبار شبکه یک    ۳- فونت هلوتیکا عربیک (شبکه منوتو) 

 

البته به نسبت حروف انگلیسی الفبای فارسی به طور خود به خود از تنوع شکلی بالاتری برخوردار است. کثرت حروف نقطه دار در الفبای فارسی تشخیص تفاوت حروف از یکدیگر را بیشتر می کند. که البته این موضوع به همان میزان تاثیر نحوه طراحی نقطه‌ها در خوانایی یک فونت را نشان می‌دهد.

همچنین آزمایش‌های ساده ای نشان داده است که خواننده هنگام مطالعه نوشتار بیشتر کلمه و ترکیبات را می خواند تا تک تک حروف را. این ویژگی در نوشتار فارسی (به دلیل پیوستگی حروف) بیشتر از لاتین خود را نشان می‌دهد. مدتی پیش پیامکی به دستم  رسید با این مضمون:

دانشنمدان متعقدند كه مغز انسان فقط به اول و اخر كملات توجه مكينه براي هيمنه كه شما تونستی اينو بخونی.حالا ببينيد چند تا كلمه غلط بود؟

 

اما قابلیت خواندن (Readability) هنگامی پدید می آید که خواننده علاوه بر تشخیص تفاوت حروف از یکدیگر در مطالعه یک متن نوشتاری با مشکل روبرو نباشد و بتواند روان و سریع نوشته را بخواند که این قابلیت به مدد رعایت اصول حروف چینی پدید می آید. بسیاری از متغییر های نوشتارنگاری که در ابتدای فصل آنها را توضیح دادیم با این هدف (قابلیت خواندن (Readability)) رعایت می شوند. انتخاب قلم ، اندازه ، فاصله سطر ، ترکینگ و ترازبندی مناسب همه از مواردی هستند که قابلیت خواندن را افزایش می دهند.

«آنچه که ثابت شده این است که طی خواندن، چشم کلمات را به صورت خطی و پیوسته دنبال نمی کند بلکه طی یک سری حرکات سریع به نام جهش (saccade) با ریشه فرانسوی به معنای “لرزش بادبان” آنها را دنبال می کند. محلی که چشم به صورت لحظه بر آن توقف می کند تثبیت (fixation) نام دارد. چشم انسان معمولاً در هر ثانیه چهار یا سه تثبیت دارد. اگرچه این توقف ها کوتاه اند، تست ها نشان می دهند که در یک صدم ثانیه مغز و چشم می توانند سه تا چهار حرف و یا حتی سه تا چهار واژه کوتاه را به خاطر بیاورند.

این دامنه شناسایی و ذخیره سازی دیداری در هر تثبیت با استفاده از قلم  12 پونتی، تقریباً 10 تا 11 کاراکتر از مرکز دید است، اگر چه اطلاعاتِ طول واژه و شکل کلی آن از فاصله بیشتری قابل درک است.

به دلیل اینکه خواندن، زمانی موثرتر است که چشم بتواند در هر توقف، حروف بیشتری را شناسایی کند، اندازه قلم نباید بیش از حد مورد نیاز باشد. این سوء برداشت وجود دارد که تصور می کنیم قلم بزرگتر ساده تر خوانده می شود اما به وضوح چنین محدودیتی در مورد میزان کوچک بودن و موثر خوانده شدن نیز وجود دارد.»

اندازه بهینه قلم برای دستیابی بهتر به قابلیت خواندن به طور معمول میان 10 تا 12 پونت است.[1]

اما مسئله اندازه های استاندارد در رابطه با اندازه قلم بسیار بی معناست زیرا گرچه همه تایپ فیس ها اندازه بدنه مشترکی دارند، اما تفاوت ارتفاع دندانه هر قلم با قلم دیگرباعث می شود که کوچکتر یا بزرگتر دیده شود.

یک تایپ فیس با ارتفاع دندانه بزرگتر، بزرگتر به نظر می رسد با اینکه همه اندازه های بدنه حرف یکسان است. با این حال، میزان بیشتر ارتفاع دندانه فضای کمتری را برای حروف صعودی و حروف نزولی برجا می گذارد. با به یاد داشتن اینکه چشم ترکیب های معمول کاراکترها و شکل کلمات را می شناسد، نه حروف را، بحث می شود که حروف صعودی و حروف نزولی به شناسایی شکل کلمات، بویژه در حاشیه دامنه دید و تثبیت ها کمک می کنند. اما تایپ فیسی که ارتفاع دندانه زیاد (و بنابراین حروف صعودی و حروف نزولی ی کوچکی) دارد، تنها با ایجاد فاصله بیشتر میان سطرها بهتر عمل می کند و شمایل واضح تری از کلمات را فراهم می کند.

برای تشخیص حداکثر تعداد حروف در هر توقف چشم، آرایش متن باید فشرده تر باشد نه بازتر. فاصله گذاری یا آرایش فشرده تر متن همچنین به تشخیص شکل کلمات کمک می کند. “فشرده اما نه به هم چسبیده” مدتها درخواست حروف چینان بوده است.

تحقیق در مورد خواندن و موثر بودن طراحی متن اغلب به دلیل برخورداری از روش های تردید آمیز، تعریف های غیر دقیق از توانایی های خواننده، فقدان توجه به اثر طراحی قلم، و اثرات استانداردهای متغیر آرایش نوشتارنگاری مورد انتقاد است. اما در کل، چندین اصول بنیادی را مورد تایید قرار داده که سودمند و کاربردی است:

آرایش نزدیک به هم  ،  فاصله گذاری برابر میان کاراکترها  ،  تقریباً 10 تا 12 کلمه در هر سطر ، لدینگ کمی بیشتر برای تایپ فیس های دارای ارتفاع دندانه زیاد (و حروف صعودی و حروف نزولی کوچک) از این اصول هستند.

 

[1] این مقدار برای نوشتار انگلیسی تعیین شده و برای نوشتار فارسی نیاز به آزمایش ها و پژوهش های ویژه دارد.

 

منابع:

  • پایان نامه: بررسی نشانه شناختی نوشتارنگاری فارسی / مسلم ابراهیمی / دانشگاه نبی اکرم
  • کتاب : What is Typography?  انتشارات: Rotovision

(جهت بازنشر مطلب لطفاً به این صفحه لینک کنید و از کپی متن مطلب بپرهیزید.)

توسط: مدیریت
تاریخ : ۱۳ تیر ۱۳۹۵
نظرات : يك نظر

One Response to “خوانايى و قابلیت خواندن (Legibility and Readability)”

  1. سلام
    این خیلی خوبه که شما به عنوان یک پیشگام تو عرصه فونت فارسی، علاوه بر ارائه فونت‌های زیبا، به فکر افزایش دانش در این حوزه هم هستید.

پاسخ دهید


مسلم ابراهیمی مدیر فونت ایران و طراح فونت فارسی پاسخگوی شماست.
پشتیبانی:
whatsapp: ۰۹۳۳ ۷۳۳ ۳۹۹۸
Twitter: @MoslemEbrahimi
Yahoo!: moslmo
Facebook: moslem.ebrahimi

برای ورود به پنل کاربری و دانلود آخرین نسخه، شناسه خرید خود را وارد کنید:


شناسه خرید را فراموش کرده‌ام.

برای آگاهی از اعتبار اجازه‌نامه کد لایسنس را وارد کنید:

در خبرنامه عضو شوید تا شما را از انتشار فونت های جدید و به‌روز رسانی فونت‌های کنونی مطلع کنیم.
logo-samandehi
آخرین نظرات
  • Iman
    آموزش استفاده از فونت، بسیار بی کیفیت از لحاظ تصویری و ناکارآمد از لحاظ تکنیکی بود. برای مثال: در قسمت ششم: آیا شما نمی دانید که د... ادامه آموزش استفاده از فونت، بسیار بی کیفیت از لحاظ تصویری و ناکارآمد از لحاظ تکنیکی بود. برای مثال: در قسمت ششم: آیا شما نمی دانید که در سی پنل چیزی به نام باز کردن یا اوپن نداریم. دستورات ویوو و ادیت داریم که در هر دوی آنها از روی سرور لینوکسی اجرا می شوند و آن آدرس با آدرسی که شما در تصاویرتان (که اتفاقا بسیار بی کیفیت هست) نشان داده اید متفاوت هستند و همانطور که من استفاده کردم جواب نمی دهد. راهکار: بدلیل اینکه فولدر در روت هست می توان گفت برای آدرس دهی فونت در کامپوننت،می توانید دامین خود را در مثال زیر قرار دهید: http://YOURDOMAIN/WebFonts/css/fontiran.css چو ایران نباشد تن من مبا
  • AlirezaRanjbarzadeh
    با سلام این افزونه را نصب کردیم به خوبی کار می کنه فقط الان اگر بخوام همه چیز به‌حالت قبل برگرده چیکار‌کنم ؟... ادامه با سلام این افزونه را نصب کردیم به خوبی کار می کنه فقط الان اگر بخوام همه چیز به‌حالت قبل برگرده چیکار‌کنم
  • مدیریت
    کاراکترها فقط زمانی با تتغییر فونت عوض می‌شود که شما بر اساس یک فونت غیر استاندارد تایپ را انجام داده باشید سپس متن را توسط فونت ا... ادامه کاراکترها فقط زمانی با تتغییر فونت عوض می‌شود که شما بر اساس یک فونت غیر استاندارد تایپ را انجام داده باشید سپس متن را توسط فونت استاندارد ببینید. (در فونت‌های ما کارکترها به شکل استاندارد وجود دارد) دلیل دیگر هم می تواند دخالت یک اسکریپت در هنگام لود سایت باشد
  • آرزو محمدزاده
    سلام وقت بخیر من از این فونت تو سایتم استفاده میکنم اما یه مشکل دارم تو متن هام عددرو با ویگول جدا کردم از متن تو نمایش لیست هام ا... ادامه سلام وقت بخیر من از این فونت تو سایتم استفاده میکنم اما یه مشکل دارم تو متن هام عددرو با ویگول جدا کردم از متن تو نمایش لیست هام اما تمامی ویرگول ها تبدیل به / شدن و محتوای سایتم زیاده نمیتونم به صورت دستی تغییر شدم راهی داره
  • بابک گالری
    با سلام, بعد از آپلود فایل webfonts وقتی "افزودن فونت" رو می زنم می گه قبلا یک فونت با این نام ثبت شده: Web Font - یک فونت با این... ادامه با سلام, بعد از آپلود فایل webfonts وقتی "افزودن فونت" رو می زنم می گه قبلا یک فونت با این نام ثبت شده: Web Font - یک فونت با این نام ثبت شده است! و جمله " چو ایران نباشد تن من مباد " رو بدون فونت ایران سنس نشون می ده. باید چی کار کنم که فونت درست نصب شه و فونت سایت تغییر کنه
  • محمد
    دمتون گرم خیلی خوب بود... ادامه دمتون گرم خیلی خوب بو
  • مدیریت
    پس از خرید فونت در پنل خود می‌توانید برای هر وبسایت یک لایسنس ثبت کنید.... ادامه پس از خرید فونت در پنل خود می‌توانید برای هر وبسایت یک لایسنس ثبت کنید
  • محمد افراسیابی
    سلام خدمت شما، آیا من می تونم یک فونت ایران سنس بخرم و برای سه تا سایت استفاده کنم؟ البته هر سه تا سایت برای خودمه.... ادامه سلام خدمت شما، آیا من می تونم یک فونت ایران سنس بخرم و برای سه تا سایت استفاده کنم؟ البته هر سه تا سایت برای خودمه
  • ایوب زیوری
    با سلام خدمت همه دوستان عزیز با استفاده از آموزش های بالا خیلی خیلی ساده تونستم فونت سایت خودم رو که تحت وردپرس هست تغییر بدم فقط... ادامه با سلام خدمت همه دوستان عزیز با استفاده از آموزش های بالا خیلی خیلی ساده تونستم فونت سایت خودم رو که تحت وردپرس هست تغییر بدم فقط چند مورد مهم توی بعضی سایت ها بسته به نوع قالب و طراح ممکنه یخورده تغییراتی در روند کار پیش بیاد اول اینکه حتما فایل ها و پوشه هایی که در بالا ذکر گردید که در کنار فایل index کپی بشن باید این مورد رو هم ذکر کنیم که منظور از فایل index فایل درون پوشه قالب هست پوشه قالب هم اینجا قرار داره : وارد سی پنل که شدین public_html/wp-content/themes/servatasan/ مثلا قالب سایت ما servatasan نام داره توی همین پوشه قالب خودتون که اینجا ( servatasan) هستس اون دوتا پوشه بالایی رو بریزین سپس کد فراخوانی رو که این کد باشه : @import url(fontiran.css); /* لینک فایلی که وظیفه بارگذاری فونت ها را برعهده دارد */ body { font-family: IRANSans; font-weight: 300; } علاوه بر اینکه توی فایل style.css کپیش کردم تو فایل rtl.css هم که توی همون قالب هست کپی کردم نکته دوم اینکه : توی فایل style.css بگردین که شاید خیلی از کدها به صورت دستی فراخوانی فونت دیگه ای رو داشته باشه مثل این کدها : font-family: Byekan, arial, Georgia, serif; با استفاده از کلید میانبر کنترل + اچ (ctrl+h) پنجره ریپلیس بالا میاد که توی قسمت اول byekan و در قسمت دوم که زیرش هست IRANSans رو تایپ می کنیم سپس روی کلید Replace کلیک می کنیم متوجه میشید که نوشته byekan به نوشته IRANSans تغییر پیدا می کنه البته اگه روی کلید ALL که روبروی Replace قرار داره کلیک کنید به یکباره همه جایگزینی ها در تمای کدها صورت میگیره این نکته آخر واسه قالب من خیلی مهم بود و تا اینکار رو انجام ندادم هیچ تغیری در فونت سایت من صورت نگرفت در پناه خداوند شاد ، سلامت و سعادتمتد دنیا و آخرت شوی
  • مدیریت
    در گوشی های جدید سامسونگ اجازه نصب فونت حذف شده است.... ادامه در گوشی های جدید سامسونگ اجازه نصب فونت حذف شده است