فونتهای نوستالژی؛ بازگشت به خاطرات گذشته
فونتهای نوستالژی، پنجرهای به گذشته و خاطرات جمعی ما هستند. این فونتها با الهام از حروف چاپی قدیمی، جلد کتابها، خوشنویسی ایرانی و حتی تابلوهای شهری، پلی میان هویت بصری گذشته و کارکردهای امروزی میسازند.
در ادامه، به بررسی منابعی میپردازیم که الهامبخش طراحان در خلق فونتهای نوستالژی بودهاند.
بازآفرینی از طراحی جلد کتابها
طراحی جلد کتابها در دهههای ۴۰ و ۵۰ خورشیدی نقش مهمی در شکلدهی به گرافیک معاصر ایران داشت. یکی از طراحان برجسته این دوره، بهزاد گلپایگانی بود که در انتشارات فرانکلین با ترکیبی از خط، تایپوگرافی و تصویرسازی، سبک خاص خود را پایهگذاری کرد.
فونت گلپایگانی با الهام از طراحی جلد کتابهایی شکل گرفت که توسط بهزاد گلپایگانی در انتشارات فرانکلین و با تایپوگرافی ویژهی او انجام میشدند. این فونت توسط مجید کاشانی و معراج قنبری در دو سبک ساده و بافتدار بازآفرینی شده است.
احیای نشریات دههی پنجاه ایران
دههی پنجاه یکی از دورههای مهم و تأثیرگذار در گرافیک و تایپوگرافی معاصر ایران بود. نشریات آن زمان سبکهای بصری منحصربهفردی داشتند و در آنها از ترکیببندیهای جسورانه و فرمهای متفاوت حروف استفاده میشد.
فونت هاکذا ساختهی حسن و حسین کریمزاده، نتیجهی پژوهش دقیق روی این نشریات است. این فونت تلاش میکند ساختار حروف چاپی این دوره را با تکنیکهای مدرن اصلاح کند تا خوانایی بیشتر شود، فواصل حروف یکنواختتر گردد و حروف در سایزهای مختلف عملکرد بهتر داشته باشند. این ویژگیها باعث شده هاکذا نه فقط یک بازآفرینی، بلکه یک احیای بهروزشده محسوب شود.
برگرفته از کتابها و کتیبههای تاریخی
مأخذ ایدهبرداری حروف اولیهٔ فونت گرامافون، برخی از کتابها و کتیبههای قدیمی بوده است. طراحی این فونت از ابتدا با هدف ایجاد یک فونت نوستالژیک اما با استانداردهای امروزی صورت گرفت.
برای کمک بیشتر به این هدف، حروف گرامافون به صورت تقطیع شده در کنار هم قرار گرفته تا یادآور شیوهی چاپ سربی باشد؛ و نیز علاوه بر سبکِ «تمیز» و «تمیز متصل»، دو سبک «چرک» و «سنگی» به بستهی فونت اضافه شده است.
برگرفته از سبک استنسیل
قلم تیتر به وفور به کلیشه استنسیل تبدیل شده و بر دیوارهای ایران اسپری شده است. از شعار نویسیهای دوران انقلاب گرفته تا تبلیغات دیواری کسب و کارهای کوچک.
فونت تیتر گرافیتی استنسیل می تواند برای طراحی پوسترهای انقلابی و محصولات فرهنگی که حال و هوای انقلابی دارند، بسیار مناسب باشد.
بازآفرینی از حروف سربی
حروف سربی نخستین بار در قرن پانزدهم میلادی توسط یوهانس گوتنبرگ معرفی شد و نقطهی عطفی در صنعت چاپ به شمار میرود. روزنامهها، آگهیها و کتابهای قدیمی که با این روش چاپ شدهاند، امروز برای طراحان تایپ به یک گنجینهی بصری تبدیل شدهاند.
فونت استودیو و فونت دفتر (اثر مجید کاشانی، ملیکا حسینی و معراج قنبری) نمونهای بارز از بازآفرینی همین زیبایی تاریخی هستند؛ فونتهایی که ترکیبی از بافت حروف سربی و سهولت استفاده امروزی را ارائه میدهند.
برگرفته از تابلوهای قدیمی
تابلوهای فلزی یا چوبی فروشگاهها، بهویژه تابلوهای دهههای چهل تا شصت، یکی از منابع ارزشمند الهام برای طراحی فونت هستند. این تابلوها گاهی توسط استادکاران محلی ساخته میشدند و هر کدام ویژگیهای منحصربهفردی داشتند.
فونت صداقت، طراحی احمدرضا رحیمی، نمونهای موفق از تبدیل یک تابلوی قدیمی با حروف برجسته به یک فونت امروزی است.
الهام از خوشنویسی ایرانی
خوشنویسی ایرانی، گنجینهای ارزشمند از فرمهای حروف و ترکیببندیهای هنری است. فونتهای نوستالژیکی که بر پایهی خوشنویسی ساخته میشوند، حس فرهنگی و ادبی عمیقی در خود دارند.
فونت حافظ (حسین بادزهره) از نمونههای شناختهشدهی این دسته است که پلی هنرمندانه میان زیبایی گذشته و کاربردهای معاصر ایجاد میکند.
هدف اصلی این فونتها فقط جنبه زیباییشناسی نیست؛ بلکه ایجاد یک پیوند عاطفی با مخاطب است. وقتی مخاطب فرمهای بصری گذشته را میبیند، ذهن او ناخودآگاه فعال میشود و یادآوری خاطرات، ایجاد اعتماد و حس صمیمیت شکل میگیرد.
توانایی در ایجاد ارتباط عاطفی، فونتهای نوستالژی را به ابزاری قدرتمند و تأثیرگذار در تبلیغات و برندینگ تبدیل کرده است.
برای مشاهده و بررسی فونتهای دسته نوستالژی به صفحه مربوط به فونت مراجعه کنید:
